Zijn er aliëns op Gliese 561g ?

 Het zal ons benieuwen. Wetenschappers menen dat er op een planeet buiten ons zonnestelsel leven mogelijk is. Ze ontdekten een planeet die zwaar genoeg is om een dampkring vast te houden. De planeet is drie keer zwaarder dan de aarde maar je zou er zonder problemen rechtop kunnen wandelen. De wetenschappers twijfelen er ook niet aan dat er vloeibaar water is.  Als er water is, dan is er ook en zeker leven op deze planeet menen deze wetenschappers.

Een bezoekje van mensen naar deze planeet zit er voorlopig nog niet in. De planeet is 20 lichtjaren ver, wat ons toch zo'n 200 jaar zou vergen om tot ginder te geraken met de huidige ruimte-transportmiddelen. Nee, het is dus wachten op een ander soort vervoer. En dan denk ik hier aan teleportatie. Een tijd geleden slaagden wetenschappers erin om één atoom een hele meter verder te teleporteren,  Star Treks-gewijs..

We zullen maar supporteren voor de wetenschappers op aarde.
Maar ja, misschien zijn de Gliese 581g-bewoners al langer bezig dan wij hier op aarde, misschien zijn ze wel veel slimmer dan wij, misschien,...

Een stukje van de maan

Toen mijn kinderen kleuters waren, en mij vroegen: "mama, wat gebeurt er als je dood gaat?" antwoordde ik daarop: "dan word je weer een stukje van de aarde." Dat leek hen toen een aannemelijke uitleg.

Eén man vormt daarop een uitzondering: zijn naam is Eugene Shoemaker. Die werd na zijn dood, geen stukje van de aarde, maar een stukje van de maan.

Eugene Shoemaker werkte lang voor de NASA. Hij bestudeerde o.m. de kraters op de maan. Als brokstukken, van meteoren bijvoorbeeld, tegen de maan botsen, vormen zij daar een een put, een maankrater, zo'n beetje te vergelijken met de krater die ontstaat als je een steen laat vallen in een hoop zand. Toen Eugene Shoemaker dood ging, stuurde de Nasa zijn as mee met een satelliet die de maan moest onderzoeken. Deze satelliet lieten ze dan inslaan op de maan. De as van Eugene Shoemaker is nu dus een stukje van de maan.

Buitenaards leven

bron: De Gentenaar, 2 september 2010

De vraag die veel kleuters bezig houdt is de vraag of aliens echt bestaan. Meestal vragen zij zich dat zelfs niet af, ze gaan er gewoon van uit: er is buitenaards leven.
De echte vraag is eigenlijk hoe dat buitenaards leven eruit ziet, en waar het zich bevindt.

Je moet als wetenschapper fantasie hebben, maar ook veel kennis verwerven en vooral hard werken: speuren en zoeken. Al in 2001 ontdekte de Nasa dat er rond een ster die CW Leonis werd genoemd veel waterdamp hangt. De Leuvense professor Leen Decin ontdekte nu dat de waterdamp rond deze ster gevormd werd door de ster zelf en maakte de vergelijking met de processen die leidden naar het ontstaan van leven op onze aarde. Leven op een ster is niet mogelijk, maar de vondst toont wel aan dat er in het heelal processen aan het werk zijn die de kans dat er behalve op aarde, ook elders leven is, groter maakt.

Marsmannetjes en ruimtekwallen

Iemand zonder fantasie kan nooit een goede wetenschapper zijn.
Hawking mag dan al aan zijn rolstoel zijn gekluisterd en alleen maar via een computer met de buitenwereld kunnen communiceren, er is in elk geval niets mis met wat onder zijn hersenpan zit. Fantasie in overvloed, hij is en blijft een geniaal wetenschapper!
Wat lazen we zaterdag in de krant? Hawking heeft eens nagedacht over de vraag die we altijd horen als we op bezoek zijn bij kinderen die nadenken over de ruimte: bestaan er echt ook aliens? Volgens de kinderen zeker wel. En volgens Hawking, en da's toch niet de minste, ook.
Alleen zien die er volgens Hawking niet uit als E.T.

"Het is logisch," zegt Hawking. "het universum telt honderd miljard melkwegels, met elk honderden miljoenen sterren. Het zou dan ook heel onwaarschijnlijk zijn dat onze aarde de enige planeet is waar leven is. De grote uitdaging is te bedenken hoe die buitenaardse wezens eruit zien".

Hawkings zal het ons allemaal goed uitleggen in een reeks "Into the universe" die in het najaar ook bij ons op de televisie zal worden uitgezonden.
Kijken we naar uit.

Over Jommeke, Panamarenko en Het Noorderlicht, of: "hoe het zaad ontkiemt"

's Nachts, als het donker is, zie je soms, kijkend naar het noorden, een rode gloed met daarboven kleurrijke gordijnen: rode en groene gloeiende strepen die bewegen. Je kijkt dan naar het noorderlicht, of poollicht. Als je wil zoeken naar afbeeldingen, kan je ook "aurora" intikken.
Het noorderlicht ontstaat wanneer de zon, bij grote activiteit die we ook "zonnestorm" noemen, elektrisch geladen deeltjes de ruimte in slingert.
Rond de aarde bevindt zich de atmosfeer: lagen die bestaan uit o.a. zuurstof en stikstof. Door het magnetisch veld van de aarde komen de deeltjes binnen langs de polen van de aarde: de noordpool en de zuidpool. De elektrisch geladen deeltjes reageren met de zuurstof en stikstof en dat veroorzaakt de rode en groene gloed die we zien. Een scheikundige reactie.

"Het Noorderlicht" is ook de titel van een fantasy-verhaal van Philip Pullman. Het zal tien jaar geleden zijn dat dit boek een toen 6-jarige jongen deed dromen en vragen stellen over wetenschap, technologie, fysica, scheikunde,... toen had het nog iets magisch. Philip Pullman legde bij die jongen, de kiem om te willen weten hoe de wereld in elkaar zat. Elke vraag wierp weer een andere op. De vragen bleven komen en de drang te willen weten ook.

Schooljaren later werd het vak "Technologische Opvoeding" het vak waarvan hij hoopte antwoorden te krijgen op duizenden vragen, door zelf te ontdekken, zelf te zoeken, misschien wel wat te kunnen experimenteren. Maar niets van dat al: technologie, "hoe werkt een fiets?", werd gereduceerd tot het invullen van werkbladen: "de onderdelen van de fiets", kennismaken met elektriciteit was niet meer dan "te blokken formules voor het examen". De magie was weg.

Veel eerder, in 1962 verscheen een nieuw stripverhaal van Jef Nys: Jommeke verdiepte zich in fysica en bouwde de Straalvogel: een vliegtuig, aangedreven door een bak met water, een pollepel en na enkele experimenten, een compressor. Dat dit gevaarte in real life nooit zou kunnen vliegen doet er niet toe, het zoeken naar hoe het misschien wél zou kunnen, inspireerde Panamarenko. Hij koos zijn naam die een samenvoeging is van Pan American Airlines en Companie en hij bouwde zijn Vliegmachine. De bouwsels van Jommeke zijn Panamarenko blijven inspireren: de vliegende bol, de grasmobiel,... Panamarenko is een beroemde kunstenaar geworden. Techniek als kunstbeleving. Kunst is emotie. Ondertussen legt Panamarenko weer nieuwe kiemen in de zielen van wetenschappers-in-de-dop.

Ik geloof dat het zo werkt: een mens komt iets of iemand tegen op zijn weg. En dan hangt het ervan af of een zaad dat is gestrooid kan ontkiemen. Dat hangt voor een groot deel van een kind zelf af, of het een goede voedingsbodem heeft om geïnspireerd te geraken. Niet elke plant gedijt in dezelfde grond. Waar de één geëmotioneerd geraakt door muziek of kleuren, kan de ander een flow ervaren bij het zoeken naar een wiskundige formule. En een mens is ook geen plant. Een mens heeft een eigen wil, een karakter, een persoonlijkheid: doorzettingsvermogen, weerbaarheid, kansen willen grijpen die het krijgt, spelen ook een rol. Hoe ouder een kind wordt, hoe meer het dit alles zelf in de hand heeft.

Wat al meer dan honderd jaar hetzelfde is: kinderen worden in scholen en klassen ondergebracht waar ze uren en uren samen doorbrengen. Zo komen we tot het andere deel: hoe geraakt een kind geïnspireerd? Hoe krijgt het antwoord op zijn vragen? Is er wel iets om vragen over te stellen? Wat dat deel betreft, hangt het niet meer af van het kind zelf. Dan is er altijd weer één die dingen mogelijk maakt: de leerkracht: de Jef Nys, de Panamerenko, de inspirator... of niet? Ook de leerkracht heeft de keuze om in de zielen van hele jonge kinderen, de kiemen te leggen die mee hun weg bepalen. In onderwijs noemen we zoiets: zorgen voor een krachtige leeromgeving.

Kunnen we ons voorbereiden op een zonnestorm?

Wetenschappers zijn het eens: ergens in 2012-2013 mogen we ons aan een zonnestorm verwachten die dagen, sommigen zeggen: maanden, alle elektronische apparaten zal ontregelen. Computers, gps-systemen, stroomnetten, luchtvaart, radiocommunicatie.. niets zal nog werken.

Zo'n storm ontstaat doordat twee cycli die de zon doorloopt in 2012-2013 zullen samenvallen. Enerzijds doorloopt de zon een cyclus waarbij om de 22 jaar de magnetische energie piekt, en anderzijds vermenigvuldigt om de elf jaar het aantal zonnevlekken. Die zonnevlekken zijn grote en hete uitbarstingen aan de oppervlakte van de zon.
Beide cycli beïnvloeden het magnetisch veld van de aarde.

De zon draait al een tijdje op een ongewoon laag pitje. Daarom zal de storm die verwacht wordt des te heviger zijn.

Zo'n zonnestorm is er al eens eerder geweest: in 1858 was er het zogenaamde "Carrington-incident". Deze zonnestorm schakelde de telegraaflijnen uit en het noorderlicht was tot op Cuba te zien.
Maar dat was 1858, toen waren er nog geen computers en alle elektronica waar we nu gebruik van maken, en waar we eigenlijk afhankelijk zijn van geworden. Onze auto's zitten vol elektronica, dus het verkeer zal ook lam liggen. Het luchtverkeer zal moeten worden omgeleid, weg van de noordpool, waar de elektromagnetische impact van de zonnestorm het grootst zal zijn, supermarkten, gezondheidszorg, verwarming, verkoeling,.. zal alles uitvallen? Hoe bereid je je daarop voor?

http://forum.onweer-online.nl/index.php?showtopic=11236

Berto Monard ontdekte al 100 maal een supernova

De Belg Berto Monard verhuisde in 1981 naar Zuid-Afrika. Hij werkt er bij een instituut voor meteorologie. Sterrenkunde is zijn hobby: iedere nacht met een klare hemel speurt hij vanuit zijn observatorium naar supernova's.

Het observatorium is amper 2,5 bij 3 meter groot. Monard beschikt over een grote telescoop en een camera waarmee hij zijn waarnemingen kan automatiseren. De camera maakt vier opnames per minuut. Na een paar uur kan Monard daarmee een goed beeld samenstellen.

Monard ontving al felicitaties van NASA, zijn ontdekkingen van supernova's prijken op gezaghebbende lijsten van recent gevonden supernova's, .. een gerespecteerd man.


Een supernova is het verschijnsel dat je kan waarnemen wanneer een zware ster sterft. Dat gaat gepaard met een enorme explosie waarbij een grote hoeveelheid licht wordt uitgestraald.
De ontploffende ster die Monard waarnam is zo'n 60 miljoen lichtjaar van ons verwijderd.

Hogeschool Gent maakt ruimtetassen

Ook in de textielsector zijn wetenschappers nodig! "Onderzoek en innovatie zijn de sleutels voor de toekomst van de textielsector" lezen we in De Gentenaar van 17 juni '10.

Bij zijn tweede ruimtereis nam Frank De Winne een tas mee die werd gemaakt in de Hogeschool Gent. Ze diende om onderzoeksapparatuur te beschermen bij de lancering.
NASA en ESA waren zodanig enthousiast dat ze nog meer tassen bestellen.
De tas die Frank De Winne meenam was blauw. Die werd niet terug meegebracht naar de aarde, maar werd samen met ander ruimteafval in een koker opgebrand in de atmosfeer.

De nieuwe tassen hebben een oranje kleur. Dat betekent dat de tas terug meekomt naar de aarde met de astronauten. De tas is superlicht, werkt brandvertragend, heeft geen scherpe hoeken en bevat geen metaal.

Het gat in de ozonlaag is jarig

Geen leuke verjaardag: 25 jaar geleden ontdekten wetenschappers een onrustwekkende daling van de ozonconcentratie boven Antartica: het gat in de ozonlaag.
De ozonlaag beschermt ons tegen de ultraviolette stralen van de zon. Zonder die beschermende laag rond de aarde kan de mens niet overleven.
Grote boosdoener is de industrie, de drijfgassen in spuitbussen. Leiders van landen over de hele wereld ondertekenden een protocol: iedereen moest inspanningen leveren om het gat weer te dichten. Drijfgassen werden wereldwijd verboden.
Maar het gat is nog lang niet dicht. Iedereen zou zijn steentje moeten bijdragen...

Vaarwel Atlantis

Atlantis is de vierde van vijf spaceshuttles waarmee sinds 1985, de Amerikanen over en weer vliegen naar het I.S.S., het International Space Centre. Vrijdag 14 mei 2010 vertrok Atlantis voor haar laatste vlucht.
Eén voor één worden de space shuttles aan de kant gezet. Het is nog even wachten voor een nieuw vervoermiddel klaar zal zijn. Ondertussen kunnen de Amerikanen gebruik maken van de Soyouz capsules.

Kennislink

Alles wat we weten over het universum in één filmpje

Een reis vanaf de Himalaya op onze aarde naar de verste quasar... en weer terug.

Als je met een vliegtuig naar de ruimte vliegt, ben je dan een piloot of een astronaut?

5 space shuttles: de Colombia, de Challenger, de Discovery, de Atlantis en de Endeaver. De drie laatste worden nog gebruikt.

Eén van de verschillen tussen een raket en een vliegtuig is hoe het gevaarte wordt bestuurd. Een raket wordt afgeschoten en bestuurd vanaf de controlekamer op de aarde. De space shuttle is een ruimteveer en wordt met een raket naar de ruimte geschoten maar wordt ook bestuurd vanaf de aarde. De raket valt stuk na stuk naar beneden, waarna de space shuttle verder vliegt. Maar de space shuttle keert ook weer terug en kan worden hergebruikt.

Vooraleer een ruimteveer kan worden gemaakt waarmee je tot boven de dampkring kan vliegen worden heel wat experimenten gedaan. De lucht- en ruimtevaart zijn met elkaar verbonden.

In de jaren 60 bouwden de Amerikanen de X15, een vliegtuig dat kon worden gelanceerd van onder de romp van een ander vliegtuig: de B-25 bommenwerper. Met dit soort vliegtuig zijn de Amerikanen 13 keer tot 80 km hoogte gevlogen, twee keer tot 100 km hoogte. Dus ja, de piloten van de X15 die tot 80 km of 100 km hoog zijn gevlogen, waren dus ook astronauten. In Amerika zijn er twee standaards van hoogte die moet bereikt zijn om astronaut te worden genoemd. Voor de USAF is dat 80 km, voor de FAI is dat 100 km. Neil Armstrong, die later naar de maan reisde was ook een testpiloot van de X15.





Zullen de toeristen die met de Enterprise van Virgin naar de ruimte vliegen, zichzelf ook astronaut mogen noemen? Misschien wel. Maar of ze ook de astronauten-wings zullen krijgen is nog maar de vraag. Wie deze wings ondertussen wel ontving is de piloot van de Enterprise, Mike Melvill.

Kan je met een vliegtuig naar de ruimte vliegen?

Waarom zou iemand met een vliegtuig naar de ruimte willen?
Er zijn alvast twee redenen te bedenken:
1. om vanuit de ruimte naar de aarde te kunnen kijken
2. om te ervaren hoe het voelt gewichtloos te zijn .

Astronauten trainen deze toestand van gewichtloosheid met behulp van paraboolvluchten.

Een paraboolvlucht gaat als volgt: een vliegtuig vliegt met volle kracht een recht stuk tot het zijn maximumsnelheid heeft bereikt. Dan wordt de neus van het vliegtuig scherp omhoog getrokken. Zit je in dat vliegtuig dan word je naar beneden gedrukt. Na een 15-tal seconden gaat het dan weer stijl naar beneden en kom je in een toestand van gewichtloosheid. En dat doet men dan zo'n 30 keer na elkaar.

Wie wil, en daarvoor veel centen over heeft kan ook zo'n paraboolvlucht maken. Zo'n half jaar geleden zocht een jong stel uit Broocklyn een originele manier om te trouwen. Trouwen in een toestand van gewichtloosheid leek hen wel iets. Dus boekten ze een paraboolvlucht. De huwelijksceremonie in gewichtloze toestand was redelijk lastig, vooral het zoenen bleek niet zo simpel.


En kan je met een vliegtuig helemaal tot in de ruimte vliegen? 100 km hoog?
Jawel, dat zou moeten lukken met het vliegtuig van Virgin Galactic. In december werd de Enterprise aan het grote publiek voorgesteld.





Dit vliegtuig wordt met een draagvliegtuig naar een hoogte van 15 km gebracht. Daar worden de raketmotoren ontstoken waarna het vliegtuig tot een hoogte van 100 km boven de aarde kan vliegen. 100 km boven de aarde bevind je je in de ruimte. De hele vlucht duurt 2 uur. Dus ja, je kan met een vliegtuig naar de ruimte vliegen. Voorlopig is dat een dure grap. Zo'n 200 000 dollar. Toch zijn er al 300 mensen die een ticketje hebben gekocht.

Hoelang duurt het om naar de ruimte te vliegen?

Zowel met de spaceshuttle van de Amerikanen als met de Russische raket Sojoez FG duurt een reis naar de ruimte ongeveer 8 minuten.

Twee dingen zijn belangrijk:
- je moet door de dampkring rond de aarde geraken en
- je moet voldoende snelheid hebben om niet terug naar de aarde te worden getrokken.

De dampkring, of de atmosfeer, is een laag rond de aarde die bestaat uit allerlei gassen. Zonder deze laag zou het leven op aarde niet mogelijk zijn. Deze laag geeft ons lucht, water, warmte en beschermt ons tegen te felle zonnestralen en meteorieten.

Je bent in de ruimte van zodra je merkt dat je gewichtloos bent. Dat gebeurt op ongeveer 100 km hoogte.


Een reis naar het ISS duurt twee dagen.

Als je "arriveert" in de ruimte, en je wil naar het ISS, dan moet de spacecapsule in een baan rond de aarde komen. Astronauten noemen dit een parkeerbaan. Die bevindt zich op zo'n 200 km hoogte. Van zodra de spaceshuttle in een baan rond de aarde komt, slaan de motoren af en worden de zonnepanelen geopend zodat de batterijen kunnen worden opgeladen.

En dan begint de reis in een baan rond de aarde. Op weg naar het ISS.

Frank De Winne reisde met de Sojoez.

Het ISS maakt een omwenteling rond de aarde in iets minder dan 92 minuten.
De Sojoez, waarmee de ruimtevaarders naar het ISS reizen doet over zo'n omwenteling iets minder dan 89 minuten. Dat is dus iets sneller en dus kan de achtervolging worden ingezet.

Het ISS bevindt zich ongeveer 350 tot 400 km boven de aarde. Dus moet de Sojoez hoger en hoger geraken. Horizontaal vliegen in een baan rond de aarde vraagt al veel energie en brandstof maar om hoger te geraken moet je ook nog eens vertikaal, en dat vergt nog meer brandstof. Daarom doen ze het kalmpjes aan: na ongeveer 2 dagen achtervolgen, bereikt de Sojoez-capsule het ISS en kan de capsule worden vastgekoppeld aan het ISS.

De reis naar de maan duurt 3 volle dagen
Een reis naar Mars zal 6 maanden duren.

kan een meteoriet ook op je hoofd vallen?

Gisteren liepen we in de VUB professor Philippe Claeys tegen het lijf. Een gelukkig toeval, want prof. Claeys is de promotor van Steven Goderis. Steven is een geochemist, een wetenschapper dus, die met zijn neus naar de grond op Antartica rondloopt. Steven zoekt er in het gebied rond het Prinses Elisabeth-station naar meteorieten.


Zo stel ik mij dit voor: Steven loopt er rond met een zak op zijn rug, net als klein-duimpje-die- in-het-grote-bos-op-zoek-gaat-naar-steentjes, zoekt Steven ook naar stenen, naar meteorieten. Niet in een groot donker bos, maar in een enorme witte vlakte, de zak over de schouder en telkens er een steen voor zijn voeten komt, raapt hij die op en stopt hij die in zijn zak. Als Steven terug is zullen we hem vragen of dit de manier is waarop je zoekt naar meteorieten op Antartica.
Steven is aan het werk met Japanse collega-wetenschappers. Hij mailde ons voor hij vertrok, maar op 15 februari 2010 is hij terug. Hopelijk heeft hij dan veel meteorieten mee en mogen we ook veel vragen stellen.



Prof. Claeys vertelde ons dat er jaarlijks zo'n 4 ton meteorieten op de aarde neerploffen. Meteorieten zijn de resten van meteoren, brokken stof en puin uit de ruimte. Meteoren die worden aangetrokken door de aarde komen in de dampkring terecht, waar ze meestal helemaal opbranden. Als dat gebeurt, zien wij vanop de aarde een lichtflits. We noemen dat dan een vallende ster .

De meteorieten, die tijdens deze missie worden gevonden op Antartica, worden netjes verdeeld tussen de Belgen en de Japanners. Als ze hele grote vinden die zeer waardevol zijn voor het onderzoek naar het ontstaan van de ruimte, dan zagen ze die in twee en nemen ze elk de helft mee terug naar België en Japan. De Belgische meteorieten komen na het onderzoek terecht in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel.

Antartica is een goede plek om te zoeken naar meteorieten: door de droogte en het feit dat ze ingekapseld worden door het ijs blijven ze langer bewaard dan elders. De almaar bewegende ijsschotsen duwen de meteorieten naar de oppervlakte. Hopelijk kan Steven die vinden en meebrengen.

Grote meteorieten maken kraters in het aardoppervlak. De beroemdste is de enorme Meteoor Crater in Arizona

Met behulp van een experiment kunnen we te weten komen waarvan de grootte van een krater afhangt.

Wat heb je nodig?

Bloem, cacao, een bakje en een aantal knikkers van verschillende grootte.

Vul het bakje met witte bloem en strooi er een laagje chocoladepoeder over.

Wat vragen we ons af?
- als we een grote knikker laten vallen in het bakje, ziet de krater er dan anders uit dan wanneer we een kleine knikker laten vallen?
- als we op een stoel gaan staan, en we laten de knikker van een grotere hoogte in het bakje vallen, wat gebeurt er dan met de knikker? Ziet de krater er anders uit dan wanneer we de knikkers laten vallen terwijl we op onze knieën naast het bakje zitten?

De kans dat een meteoriet op je hoofd valt is echt wel héél klein, één kans op 100 miljoen. Meestal weet je niet eens dat een steen die op de grond ligt een meteoriet is, maar het kan dus wel.

Bijna 60 jaar geleden werd Ann Elizabeth Hodges, een Amerikaanse mevrouw "geraakt" door een neervallende meteoriet. Ze is er niet van dood gegaan en de meteoriet werd naar haar genoemd: de Hodges meteoriet. En niet zo lang geleden, in 2009, viel een heel klein stukje van een meteoriet op de hand van de 14-jarige Duitse jongen Gerrit Blank. De meteoriet viel daarna op de grond en zorgde voor een krater op de stoep.

Storm op Jupiter

Jupiter is heavy ! Niet alleen is hij gigantisch groot, hij is ook nog eens heel snel. Binnen de 10 uur draait hij helemaal om zijn as. We kunnen hem ook zien. Mars, die we ook kunnen zien, staat dichter bij de aarde, maar Jupiter kunnen we veel duidelijker zien. Met een verrekijker kunnen we zelfs zijn manen zien. Indien de zon een basketbal zou zijn, dan zou Jupiter een pingpongbal zijn. En de aarde? wel die past wel 1300 keer in dat pingpongballetje.

Als we door een sterke telescoop naar Jupiter kijken, zien we strepen op het oppervlak. Maar dat oppervlak is niet vast. Het bestaat uit gas: waterstof en helium, een hele dikke laag die naarmate je dichter bij de kern komt vloeibaar wordt, en nog dichter bij de kern een soort vloeibaar metaal wordt. We kunnen er dus niet op landen, ons ruimteschip zou helemaal plat gedrukt worden. De strepen die je kan zien zijn wolkenbanden. En in die wolkenbanden woeden grote stormen met enorme snelheden.

Een van de stormen die we kunnen zien is de Grote Rode Vlek. Deze storm is al meer dan 300 jaar bezig. Dat weten we omdat hij 300 jaar geleden al werd ontdekt door Galileo, een beroemde wetenschapper uit de 17de eeuw.

Met de volgende proef kunnen we een Jupiterstorm nabootsen:

Wat heb je nodig?
- een doorzichtige kom
- een kop volle melk
- rode voedselkleurstof
- gele voedselkleurstof
- vaatwasmiddel
- een pipetje

Wat moet je doen?
1. Giet de kop melk in de doorzichtige bokaal met een brede hals
2. Voeg er voorzichtig met behulp van het pipet één druppel rode en één druppel gele kleurstof aan toe
3. draai de kom zachtjes rond (niet te veel!) om de melk in beweging te brengen
4. breng nu één druppel vaatwasmiddel bovenop elke druppel kleurstof en blijf de kom zachtjes draaien.
Het vaatwasmiddel breekt de oppervlaktespanning waardoor de kleurstof uiteenspat.
Ga dan achteruit staan en kijk hoe de storm gaat razen !

Van wie is de maan? En wie geeft sterren een naam?

De nieuwjaarscadeautjes zijn ondertussen uitgepakt. In het pakje van de achtjarige Luca zat een kader, met daarin een papier. Om aan de muur te hangen en te dromen..

Op het papier staat dat Luca eigenaar is geworden van een stukje van de maan. Maar kan dat?

Je kan wel een papier kopen, maar geen stukje maan. In 1967 spraken 62 landen met elkaar af dat de ruimte en alles wat in de ruimte is, van niemand is. De 62 landen ondertekenden een verklaring: de Outer Space Treaty.
Dus, als de maan van niemand is, kan je ze ook niet kopen of verkopen.

Zolang er mensen zijn die willen betalen voor een stuk papier zullen er mensen zijn die stukjes maan verkopen. Luca droomt er alvast van om zelf ook eens naar de maan te vliegen, en hij wil ook een wolkenkrabber bouwen op de maan. Luca zegt dat hij tot 5 kilometer diep mag graven. En hij kwam in de krant, want hij is de eerste Belg die in New York een maan-certificaat kocht van de Lunar Republic. Behalve die Lunar Republic zijn er nog mensen die handel drijven in het verkopen van stukjes maan.
Dat ruimte en ruimtevaart niet echt een hobby is van Luca is duidelijk: een echte astronoom-in-spe zou geen stukjes maan kopen. Die zou weten van wie de ruimte is.

Er zijn nog andere handeltjes bedacht. Je kan ook betalen voor het geven van een naam aan een ster. Als je weet dat er meer sterren zijn dan zandkorreltjes op de aarde kunnen de handelaars in sterrennamen nog wel een tijdje bezig blijven. En veel geld verdienen.
Namen aan sterren worden natuurlijk niet gegeven door mensen die papieren verkopen maar door the International Astronomical Union. Het is de International Astronomical Union die beslist of Pluto wel of geen planeet is, of welke naam een ster krijgt.

Volle maan, kleine beer en andere verhalen

Waarom ziet de maan er telkens anders uit? Wat is een sterrenbeeld precies? Hoe vind je de Grote Beer? Wat is het verschil tussen een ster en een planeet?En waarom draait alles langzaam rond?

Een boek waarop je Govert Schilling's naam ziet staan kan gewoon niet slecht zijn. Govert is een gepassioneerd wetenschapsjournalist die prijzen kreeg voor zijn inspanningen om wetenschappen klaar en bevattelijk aan iedereen uit te leggen. Dit boek is speciaal voor jonge kinderen geschreven.

Hij stimuleert kinderen om beter naar de wereld rond en boven hen te kijken: "Ga buiten op straat staan en kijk met één oog door een leeg wc-rolletje omhoog, alsof het een sterrenkijker is. Richt je kijker op een heldere ster en schrijf op hoeveel sterren je in de omgeving daarvan ziet. Ga nu naar een plek waar het een stuk donkerder is, bijvoorbeeld omdat er geen straatlantaarns en huizen iin de buurt staan. Bekijk hetzelfde stukje sterrenhemel, en tel opnieuw hoeveel sterren je ziet. Ook op een donkere plek duurt het trouwens een poosje voordat je veel sterren ziet. Dat komt omdat je ogen aan het donker moeten ennen. Dat merk je als je 's avonds in je slaapkamer het licht uitdoet: pas na een tijdje ga je weer wat zien. Dus: hoe langer je wacht, hoe meer sterren je kunt ontdekken!"

Hij legt begrippen als 'schemering' en 'schijngestalten' en 'sterrenbeelden' zo uit dat ook jonge kinderen ze kunnen begrijpen. Een boek om te lezen en te herlezen en voor te lezen in de klas.

Hoe groot is de hemel?

Peppo Gavazzi is een astronoom. Een astronoom is iemand die de sterren en het heelal onderzoekt. Peppo is geen schrijver van kinderboeken, en ook geen tekenaar zegt hij zelf in zijn voorwoord. Maar toch schreef en tekende hij een prachtig boek voor jonge kinderen. Hij neemt je mee naar de werkkamer van een sterrenkundige, legt je uit welke instrumenten een sterrenkundige gebruikt om de sterren en het heelal te kunnen bestuderen en vertelt over kometen, planeten, de maan, de zon en de andere sterren. Voor de Nederlandse vertaling zorgde de Jongerenwerkgroep voor Sterrenkunde. Op de kaft staat dat het boek bedoeld is voor kinderen, ouder dan 9 jaar, maar dat klopt niet helemaal. Als voorleesboek is het zeker ook geschikt om voor te lezen aan veel jongere kinderen die zich afvragen wat een astronoom nu eigenlijk wel doet. Ik vind dit een aanrader, ook en zeker om voor te lezen in een klasje vol kleuters.

Op de website van een Amerikaanse student vond ik de Engelstalige versie

Misschien is het boek nog tweedehands te vinden; ik vond het in de bibliotheek.

Kometen

Kometen zijn geen sterren, maar grote klompen ijs,
stof en gruis. Ze beschrijven een reusachtige baan
om de zon en zijn meestal ver weg in de ijskoude ruimte.
Af en toe komt een komeet wat dichter bij de zon.
Dan begint hij door de zonnewarmte te smelten.
Een deel van het ijs verdampt tot gas en dat zien wij
als de staart van de komeet.
De sterrenkundigen hebben ontdekt dat de staart
van een komeet altijd van de zon af wijst, net als een
vlaggetje voor een ventilator. Wanneer de komeet zich
van de zon verwijdert, reist hij zijn staart achterna.
Hierdoor weten we dat er een soort "zonnewind" is,
die altijd van de zon weg blaast. Maar dat is natuurlijk geen
wind zoals bij ons, want in de ruimte is er geen lucht.

Frank De Winne terug op aarde

Op dit filmpje dat we vonden op de website Belgium in Space zien we hoe Frank De Winne afscheid neemt van zijn collega's in het ISS en in het ruimteschip gaat zitten waarmee hij terugkeert naar de aarde. De trip terug naar de aarde duurt 3,5 uur.